Trang chủ > Bình Luận > Kinh doanh ở Bắc Hàn ‘quân chủ cộng sản’

Kinh doanh ở Bắc Hàn ‘quân chủ cộng sản’

Lucy Williamson
BBC, Seoul

Nhà máy may quần bò cho ông Tor Rauden KallstigenNhà máy này may những chiếc quần bò đầu tiên để tiêu thụ tại phương Tây

Giữa lúc Bắc Hàn kỷ niệm ngày sinh nhật cố lãnh đạo Kim Jong-il, người ta vẫn còn chưa rõ đường hướng mà con trai và người kế nhiệm ông, Kim Jong-un sẽ dẫn dắt đất nước – nhưng nếu ông định thổi luồng sinh khí mới vào nền kinh tế, ông sẽ thấy nhiều công ty nước ngoài đang chờ đợi bất kỳ cơ hội kinh doanh nào ở đất nước ông.

Cách đây vài năm, một thanh niên Thụy Điển đã vượt qua biên giới vào Bắc Hàn. Trong các túi hành lý của ông có những cuộn chỉ may và rất nhiều tiền mặt.

Đó là bản chất của chuyện làm ăn tại nền kinh tế đóng kín nhất thế giới.

Tor Rauden Kallstigen là người sáng lập Noko Jeans – nhãn hiệu quần áo phương Tây đầu tiên có nhãn ‘Sản xuất tại Bắc Hàn’.

“Tại Bắc Hàn, họ không sản xuất bất kỳ vật liệu nào,” ông Kallstigen nói. “Từ cái cúc, cuộn chỉ, bất kỳ thứ gì cũng đều phải chuyển từ bên ngoài vào.”

Nhưng cũng có những thứ không thể chuyển vào được.

“Vì đó là dự án nhỏ, chúng tôi đã mang tiền mặt vào để chi tiêu cho sản xuất vì sẽ quá phức tạp nếu chuyển theo đường ngân hàng thông thường,” ông giải thích.

Bắc Hàn không phải là nơi đầu tiên người ta nghĩ tới khi muốn lập dự án kinh doanh. Chế độ đàn áp theo kiểu Stalin ở Bình Nhưỡng với quyền lực được truyền từ cha cho con được gọi là quân chủ cộng sản.

Những người dân bình thường gần như không có liên hệ gì với thế giới bên ngoài – chỉ có giới cầm quyền được sử dụng internet và điện thoại quốc tế.

Nếu những điều đó chưa đủ để làm quý vị nhụt chí, hãy nghĩ tới những khó khăn thực tiễn.

Nền kinh tế nội địa sau nhiều thập niên dưới thời kinh tế kế hoạch tập trung đã khiến cho đường xá tồi tàn, điện đóm không ổn định trong khi lực lượng lao động bị đói quanh năm.

Đó là chưa kể tới lệnh cấm vận và Liên Hiệp Quốc và các nền kinh tế lớn như Hoa Kỳ và Nam Hàn áp đặt lên miền Bắc vì phát triển vũ khí hạt nhân.

Mặc dù vậy Bắc Hàn vẫn thu hút được một số nguồn đầu tư nước ngoài.

Bình Nhưỡng giữ bí mật các số liệu kinh tế cũng như nhiều thứ khác nhưng thống kê của Liên Hiệp Quốc ước tính đầu tư trực tiếp của nước ngoài trong năm 2010 là 38 triệu đô la Mỹ.

“Từ cái cúc, cuộn chỉ, bất kỳ thứ gì cũng đều phải chuyển từ bên ngoài vào.”

Nhà đầu tư Tor Rauden Kallstigen

Tổng số đầu tư vào Bắc Hàn trong vài thập niên qua ước tính đạt gần 1,5 tỷ đô la Mỹ.

Hầu hết số tiền đầu tư này là từ Trung Quốc.

Bắc Hàn nằm ngay ở cửa ngõ Trung Quốc và được cho là có nhiều tài nguyên thiên nhiên như than, gỗ, sắt, vàng và đồng – những nguyên liệu mà Trung Quốc đang đói.

Chính vì thế các công ty sản xuất Trung Quốc đã đầu tư vào các vùng kinh tế đặc biệt (SEZ) – vốn được xem như là các bong bóng tư bản khép kín ở biên giới Bắc Hàn – Trung Quốc.

‘Trục Quỷ’

Trong số các vùng kinh tế đặc biệt, Rason ở vùng đông bắc được dựng lên sớm nhất và cho ta thấy thực tế đầu tư vào nền kinh tế èo uột của Bắc Hàn sẽ ra sao.

“Tất cả các SEZ đều cần đủ điện, đường giao thông và nước,” ông Andray Abrahamian, giám đốc điều hành của tổ chức Choson Exchange nói với BBC.

Choson Exchange là tổ chức tình nguyện chuyên giúp đào tạo kỹ năng kinh doanh cho người Bắc Hàn.

Ông Abrahamian nói điện và đường là vấn đề khó khăn ở Rason trong 20 năm qua.

Nhưng nay các công ty Trung Quốc đang làm đường nối với biên giới và kết nối với nguồn điện ở phía Trung Quốc.

“Ít nhất khi người Trung Quốc nói ‘Đây sẽ là khu vực đầu tư’, họ đã có sẵn điện, điện thoại, cống thoát nước,” ông Paul French, một nhà phân tích về Trung Quốc và tác giả của cuốn ‘Triều Tiên, Bán đảo Hoang tưởng’ nhận xét.

Tổ hợp công nghiệp Gaesong

(Hình bên: Tổ hợp công nghiệp Gaesong góp phần lớn vào trao đổi thương mại giữa Nam và Bắc Hàn.)

*

“Còn nếu Bắc Hàn để ra vài khoảnh đất và nói ‘Đây là khu vực đầu tư’ họ mong đợi nó sẽ trông giống như Chicago trong vòng vài năm.”

Trung Quốc không công bố các chi tiết về mối quan hệ với Bắc Hàn nhưng Ngân hàng Triều tiên ước tính buôn bán giữa hai nước cộng sản đạt mức 3,5 tỷ đô la trong năm 2010.

Nam Hàn trong khi đó lập ra Tổ hợp Công nghiệp Gaesong cùng với Bắc Hàn và khu công nghiệp với 50.000 nhân lực này đóng góp nhiều vào kim ngạch thương mại 1,7 tỷ đô la giữa hai miền nam bắc.

Những nước khác cũng quan tâm tới Bắc Hàn. Đức, Nga, Ấn Độ và Thái Lan đều có công ty buôn bán với Bắc Hàn.

Cũng có tin tức về mối quan tâm của Australia trong lĩnh vực khai khoáng và Anh trong ngành tài chính.

Nhưng ít ai công khai nói về công việc kinh doanh của họ.

Hiện vẫn có những nhạy cảm chính trị khi buôn bán với một nước bị cấm vận và có mặt trong danh sách “Trục Quỷ” của cựu Tổng thống Hoa Kỳ George W Bush.

‘Vô cùng khó khăn’

Ngay cả khi bỏ chuyện chính trị sang một bên, hoạt động tại Bắc Hàn cũng vẫn khó khăn.

Một khảo sát gần đây của Viện Kinh tế Thế giới Peterson với sự tham gia của 300 công ty Trung Quốc ở Bắc Hàn cho thấy cái nhìn của họ về môi trường kinh doanh “nhìn chung là tiêu cực” – ngay cả khi 90% trong số họ kiếm lời từ kinh doanh ở Bắc Hàn.

“Bắc Hàn đang có những bước đi để trở nên thực tế hơn, dĩ nhiên là để mở ra bên ngoài và mời gọi đầu tư.” 

John Delury, chuyên gia về Bắc Hàn tại Đại học Yonsei

Trong số những vấn đề được nêu ra có lệnh cấm sử dụng điện thoại di động quốc tế, tình trạng tham nhũng, nguy cơ luật pháp thay đổi vô cớ và thiếu cơ chế tin cậy để xét xử những tranh cãi.

Khảo sát nhận xét những khó khăn như vậy đã phần nào giải thích chuyện các công ty Trung Quốc chọn buôn bán với Bắc Hàn là chính thay vì đầu tư.

Nhưng có những dấu hiệu cho thấy Bắc Hàn ý thức được về các vấn đề này và muốn tạo điều kiện dễ dàng hơn.

“Trong vài năm qua, chúng ta đã thấy có những cải cách về pháp lý, giải thích rõ khái niệm công ty và những gì công ty nước ngoài có thể làm,” ông Andray Abrahamian nói.

“Cũng có nhiều thông điệp hơn về lợi ích, chất lượng cuộc sống, phát triển kinh tế hơn – những thông điệp này nổi trội hơn trong khi các tuyên bố về quân sự giảm đi,” ông nói.

Ông John Delury, chuyên gia về Bắc Hàn tại Đại học Yonsei của Nam Hàn, cũng có chung ý kiến.

“Bắc Hàn đang có những bước đi để trở nên thực tế hơn, dĩ nhiên là để mở ra bên ngoài và mời gọi đầu tư – chẳng hạn như thúc đẩy quan hệ kinh tế với Trung Quốc, mở lại các đặc khu kinh tế, trao cho các khu này thêm quyền tự chủ,” ông nói.

Nhưng vấn đề chính là các chính sách sẽ được thực hiện ra sao.

Ông Kallstigen mới ngoài hai mươi khi ông và các đồng nghiệp bắt đầu cơ sở may quần bò ở Bình Nhưỡng.

Đường từ đặc khu kinh tế đầu tiên, Rason, tới biên giới Trung Quốc

(Hình bên: Đường từ đặc khu kinh tế đầu tiên, Rason, tới biên giới Trung Quốc vẫn là đường đất.)

*

“Ở Bắc Hàn, mọi việc có thể vô cùng khó khăn,” ông nói. “Đôi khi bạn hoàn toàn không biết những chuyện gì đang xảy ra xung quanh mình. Đôi khi bạn bị tách khỏi những người có thực quyền. Bạn chỉ còn biết kiên trì và hy vọng vào những điều tốt nhất.”

Sau khi sản phẩm Noko Jeans ra mắt tại cửa hàng bách hóa ở Thụy Điển hồi năm 2010, sự phản đối của truyền thông đã khiến không những công ty bán hàng ở Thụy Điển mà cả công ty sản xuất Bắc Triều Tiên hủy hợp đồng với hãng của ông Kallstigen.

Bắc Hàn có lực lượng lao động có kỷ luật, có kiến thức và giá rẻ nhưng Paul French nói nền kinh tế què quặt của Bắc Hàn khiến ngày càng có ít ‘bột’ ở đất nước này để có thể ‘gột lên hồ’.

Và câu hỏi bây giờ, theo ông French, là: “Nếu bạn tới đó [Bắc Hàn] và ký hợp đồng thì liệu có ai ở đó có nhà máy mà chỉ cần bật đèn lên là có thể bắt đầu sản xuất. Tôi rất nghi ngờ về điều này.”

http://www.bbc.co.uk/vietnamese/business/2012/02/120216_north_korea_business.shtml

Advertisements
  1. Không có bình luận
  1. No trackbacks yet.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: